DE HELMBAND


De helmband

(naschrift op "De helmovertrek, Vergeten uitrustingstukken van het Nederlandse leger van vůůr 1940, deel 2")

In de vorige Opmars (nr 37, blz 10-13) waarin ik de helmovertrek heb beschreven, gaf ik al aan dat de door Talens (2001, blz 539) afgebeelde en beschreven rubber helmband nauwelijks wordt terug gevonden op afbeeldingen. Ik heb dat toen verklaard door de zeer late officiŽle invoering (MB van 26 april 1940) van de rubber helmband of helmelastiek. De vraag blijft in hoeverre de helmelastiek nog in grote getale uitgereikt kon worden. Naar aanleiding van dit artikel is VHM lid Pieter Dijkstra op jacht gegaan naar die zeldzame afbeeldingen van de helmband in gebruik tijdens de mobilisatie of meidagen. Twee afbeeldingen bleken in boeken te staan die ik nota bene zelf ook heb. Ik had dus mijn huiswerk niet goed genoeg gedaan! De afbeeldingen betreffen in beide gevallen een groep soldaten en een 4,7 cm Pag (pantserafweergeschut). In het eerste geval wordt het stuk over een zandweg gereden. Alle zichtbare militairen hebben de helmband op de helm.

Op de tweede afbeelding is de Pag in stelling gebracht en er wordt gericht. Hier hebben echter slechts drie van de vijf militairen de helmband. Links van het geschut zit een geknielde sergeant 1e klas. Hij en de richter en afvuurder dragen de helmband.

helm met helmband

Verder is interessant dat de achterste soldaat een karabijn No. 1 Oud Model in de aanslag heeft. Zo'n zelfde karabijn staat ook naast de afvuurder tegen het wiel van de Pag. De Vries & Martens (blz 77) merken op dat deze karabijnen na 1918, toen voor de cavalerie het karabijn No. 1 Nieuw Model werd ontwikkeld, de karabijnen No. 1 Oud Model alleen nog bij de treinafdelingen in gebruik waren. Mogelijk is gedurende de mobilisatie dit karabijntype, waarvan er nog iets meer dan 7000 waren, toch ook nog aan gevechtseenheden is uitgereikt.


 Arjen Bosman
© 2002

Literatuur:
Brongers, luit-kol E.H., 1990, De slag om de Grebbeberg, Gids historische plaatsen Tweede Wereldoorlog, Zaltbommel.


NB Dit artikel is eerder verschenen in de OPMARS, zevende jaargang, nr. 38, juni 2002. OPMARS het tweemaandelijkse magazine van de
Vereniging Historische Militaria (VHM).

REACTIE OP BOVENSTAAND ARTIKEL

Kort commentaar door J.C. Kerkhoven, voormalig conservator van het Koninklijk Nederlands Leger- en Wapenmuseum (e-mail d.d. 13 maart 2003):

"Rubberen helmband

Het "helmelastiek" was alleen geschikt voor de helm M.1927 (twee afbeeldingen Opmars juni 2002 en Talens II, p.539)."