VAN GRIJSGROEN NAAR CAMOUFLAGE


Van Grijsgroen naar Camouflage, De (gevechts-)kleding van de Koninklijke Landmacht 1912-2000

Van Grijsgroen naar Camouflage.
De (gevechts-)kleding van de Koninklijke Landmacht 1912-2000



De directeur van het Legermuseum overhandigt auteur Martien Talens het 1e exemplaar van het boek (27 september 2007).






VAN GRIJSGROEN NAAR CAMOUFLAGE - EEN BOEKRECENSIE

Waar ik elders op de website het boek van Kevin de Joode over de Nederlandse helm besprak als een onmisbare bron van informatie, daar mag ik een ander eveneens in 2007 gepresenteerd zeer fraai werk niet vergeten. Ik wil het hebben over:

M. Talens, Van Grijsgroen naar Camouflage, De (gevechts-)kleding van de Koninklijke Landmacht 1912-2000, uitgave Legermuseum, Delft 2007, 705 pp., ISBN 978-90-70793-30-2, prijs € 49,50.

Dit boek staat natuurlijk niet op zich. Zo werd het ook bij de bijeenkomst in het Legermuseum op 25 september 2007 niet gepresenteerd. Het is immers een deel uit het inmiddels vermaarde levenswerk van Martien Talens. Het is het afsluitende deel van zijn gedurende 30 jaar vrijwilligerswerk voor het Legermuseum bijeenverzamelde kennis. We kennen allen zijn eerder verschenen delen: Uniformen en Emblemen van de Koninklijke Landmacht vanaf 1912 (Breda, 1985) en “De ransel op de rug”, De uitrustingstukken van de Nederlandse Soldaat sinds 1813, deel 1 (Breda 1996) en idem deel 2 (Breda 2001). De delen weerspiegelen een nauwgezette en noeste informatiegaring. Tegenwoordig is het een opmerkelijk gegeven dat dan daarbij vermeld moet worden dat dat werk is uitgevoerd door iemand die zonder computer te werk ging. Het is een extra pluim voor Talens om in staat te zijn het overzicht te behouden en dat overeenkomstig te kunnen presenteren. Door zijn werk is er nu een volledig overzicht van wat de Nederlandse soldaat, inclusief diens leidinggevenden, hebben gedragen in de 20e eeuw.

De werken van Talens hebben min of meer een vast stramien. Er wordt een basis gelegd met behulp van voorschriften en kleding- en uitrustinglijsten. Bij die verschillende items en hun varianten worden voorbeelden gezocht. Vaak worden hierbij de zogenoemde standmodellen gebruikt. Dat zijn van officiŽle wege goedgekeurde basismodellen waaraan de door het leger af te nemen producten moesten voldoen. Dan komt het artistieke talent van Talens in actie. Hij maakt van de items klare lijntekeningen die perfect als voorbeeld dienen. Door tekeningen te maken is er geen last van afleidende zaken die er op foto’s vrijwel altijd zijn. Bovendien kan hiermee de nadruk worden gelegd op juist die details die er echt toe doen. Dit dan in combinatie met de zeer uitgebreide beschrijvingen, inclusief de maatvoering en eventuele variaties, geeft het het beste overzicht dat beschikbaar is. Van diverse objecten is er ook informatie over het gebruik en verklaring van eventuele aanpassingen. Het geheel is daarnaast gelardeerd met afbeeldingen van de officiŽle documentatie en andere aanhangende zaken.
De enorme hoeveelheid van gegevens is echter ook een probleem. Zonder de interne structuur in de vingers te hebben, en enig inzicht in typen en terminologie is het niet evident even snel iets op te zoeken. De index van de delen “Ransel op de rug” bevinden zich bijvoorbeeld voor beide delen in deel 2! Ook het boek ‘Van grijsgroen…” heeft geen index. Maar als geruststelling is de variŽteit van de besproken zaken in dit deel veel minder divers dan in die van “Ransel op de rug’. Met behulp van de inhoudsopgave is het nu wel mogelijk in ieder geval bij de gezochte items terecht te komen.

Een opmerkelijk verschil tussen het laatste in Delft uitgegeven deel en de oudere delen die vanuit Breda het licht zagen, is dat het uiterlijk van de vertrouwde paperback verlaten is. Eigenlijk is dat maar goed ook. Zeker als ik kijk naar mijn eigen exemplaren in de kast. Jarenlang gebruik laat duidelijk zijn slijtage sporen na. De uitgave van het Legermuseum is prachtig geboden. Iets wat bijna ook niet anders kan gezien de inhoud van meer dan 700 pagina’s!
Verder is nu ook een kleurenbijlage aan het eind bijgevoegd. Wel was het een idee geweest deze afbeeldingen min of meer uniek te laten zijn en geen herhaling te laten zijn van de zwart-wit versies uit de lopende tekst. Dat had immers ruimte gegeven voor nog een serie nooit eerder gepubliceerde plaatjes. Iets waar de echte liefhebber nooit genoeg van krijgt.

De inhoud van het boek ‘Van grijsgroen…” is zeer evenwichtig opgebouwd en bied een totaal overzicht van alle mogelijke vormen van kleding die de Nederlandse militaire man (en vanaf 1943 ook militaire vrouw) in ons land en overzee heeft gedragen. Van de buitenkleding, via de onderkleding, de werktenuen, gymkleding naar het ondergoed en sokken: echt alles komt ter sprake. Ook de kleding van specialisten zoals koks en ziekenhuispersoneel komen ruim onder de aandacht.
Voor mij persoonlijk is het aardig nu iets meer te weten over het ‘Franse pak’ dat ik in Libanon droeg. Vooral de herkomst (Hongkong) bleek anders dan ons indertijd verteld werd. Op zich is dat een mooi voorbeeld van waar de kennis van een veteraan, zoals ik, niet altijd de werkelijkheid hoeft te vertegenwoordigen.

Gezien de toon van mijn betoog hier zullen jullie al geraden hebben dat ik dit boek van harte aanraad.

Arjen Bosman

1939-1940 IN HET NIEUWS!