NIEUWE PUBLICATIES, OKTOBER 2007


De Nederlandse stalen helm 1916-1946

Veldgrijs

De Nederlandse stalen helm 1916-1946
drs. Kevin de Joode
De Bataafsche Leeuw, Amsterdam 2007
158 pagina's
ISBN:
9789067076135
€ 39,50

Veldgrijs
M.C. Farla,
uitgever onbekend, plaats onbekend 2007,
144 pagina's, kleur
ISBN: onbekend
€ 60,00

IK HEB AL EEN BOEK

Boeken zijn onmisbare bronnen van informatie. Althans dat horen ze te zijn, ben ik van mening. Als ze dat niet zijn en eerder de indruk wekken mensen op een snelle en onkiese manier geld uit de zakken te willen kloppen dan kan dat uiteraard niet. Nee, ik ga het hier niet hebben over broodschrijvers. Ik ga het hier hebben over twee recent verschenen boeken die bedoeld zijn voor mensen die geïnteresseerd zijn in het vooroorlogse Nederlandse. De voorbeelden die ik aanhaal is in één geval een prachtig boek dat is opgezet zoals het hoort, het andere boek is werkelijk een absolute misser.

Ik wil het hier hebben over:
-
Drs. Kevin de Joode, De Nederlandse stalen helm 1916-1946
- M.C. Farla, Veldgrijs, Een beknopt overzicht van het veldgrijze tenue van het Nederlandse leger in de periode 1912-1940

Om met het eerste boek te beginnen. Kevin de Joode, verzamelaar van helmen, heeft een zeer uitgebreide zoektocht ondernomen in diverse archieven, foto- en andere collecties voordat dat hij enig woord aan het papier toevertrouwde. Bovendien is het grootste deel van zijn beweringen onderbouwd door middel van voetnoten. Dit biedt dus de mogelijkheid beweringen te staven voor zover dat al nodig is. De Joode heeft niet geschroomd naast zijn eigen onderzoek diverse mensen te bevragen, die zich al wat langer met helmen of Nederlandse militaria bezig houden. De informatie die uit dit geheel is samengesteld, staat daarmee als een huis.
Het boek heeft een doorlopend goed leesbaar verhaal waarin alle facetten van de ontwikkeling van de Nederlandse helm uit de doeken worden gedaan. Uiteraard blijven er vragen over, aangezien niet alles meer te achterhalen blijkt. Maar dat doet niets af aan de kwaliteit van dit boek. Wat opmerkelijk is, is dat hij vele nog onbekende gegevens boven water heeft gekregen. Voorbeelden daarvan zijn de verschillende fabrieken die bij de productie van de helm als geheel of onderdelen daarvan betrokken waren. Een zeer belangrijke presentatie zijn de geproduceerde aantallen per type helm. Pas nu is het duidelijk hoeveel helmen daadwerkelijk ter beschikking waren. Een aantal fabeltjes kan hij ook afdoende de wereld uithelpen. Het belangrijkste voorbeeld uiteraard het verhaal over de helmplaat op de modellen 1927 en 1934. Met dit boek in de hand kunnen we de juiste naam aan de verschillende helmmodellen geven. En dat is al een grote stap voorwaarts in de militaria wereld waarin nog wel eens behoorlijke spraakverwarring voorkomt.
Ieder object heeft hij voorzien van een uitgebreide en correcte beschrijving. Daar waar er varianten zijn, worden die of in de tekst opgenomen dan wel in een foto bijgevoegd. De keurig verzorgde lay-out en de professioneel opgenomen foto’s dragen sterk bij tot de hoge kwaliteit van het boek.

Het boek van M.C. Farla is van een geheel andere orde. Alles aan dit boek is omgeven met een zweem van verwarring. Zo is de naam van de auteur een pseudoniem en de verkoop verloopt ook via ingewikkelde wegen. Als we het over de inhoud moeten hebben, is een uitspraak op blz. 2 veelzeggend: “Alles is in het werk gesteld om de nauwkeurigheid van dit boek te verzekeren. Er kan daarom geen verantwoordelijkheid worden aanvaard over de juistheid.” Een auteur die zijn handen aftrekt van hetgeen hij beweert? Dat is in ieder geval een mooie binnenkomer! Maar hij heeft inderdaad gelijk: ik zou mijn handen hier ook van af trekken. Het geheel oogt als een hobby-project. Iemand heeft plaatjes, van zeer wisselende kwaliteit, achter elkaar gezet, geplukt uit een (of meer?) verzameling(en). Er zijn wat etalagepoppen opgevoerd die als een lijn moeten worden beschouwd, die de ontwikkeling van het Nederlandse uniform uit de doeken zouden moeten doen. Maar het is hap-snap-werk. Wat doen overigens KNIL-uniformen in een boek dat als ondertitel het veldgrijze tenue heeft?
Nergens wordt een bron aangehaald voor de beweringen. Diverse fouten zijn te zien in details van de uniformen en uitrusting. Voorbeelden zijn: verkeerd geplaatste emblemen op de kraag, verkeerde kleuren van biezen en petemblemen gepresenteerd als kraagemblemen. Maar het ergste is nog het presenteren van emblemen die duidelijk kopieën zijn, zonder dat dit erbij vermeld wordt. Het KNIL-deel had ook beter achterwege kunnen blijven.
Voorbeelden van andere fouten zijn: de duidelijke Marine of Nederlands leger uitrustingstukken die als KNIL gepresenteerd worden, verkeerde bamboepetten en het totaal ontbreken van het garoet C uniform. Dat alles maakt dit een zeer slecht boek, dat zeer zeker niet aangezien moet worden als het referentieboek dat het claimt te zijn. Met name de (jonge) startende verzamelaar wordt gewaarschuwd. Farla heeft gelijk als hij beweert dat er nauwelijks iets te vinden is op dit gebied. De enige uitzondering is de boekenserie van Martien Talens. Het boek van Farla kan niet gelden als een aanvulling daarop, laat staan als een verbetering van het werk van Talens. Naast een zware achterstand wat betreft inhoud is het Nederlands van Farla abominabel slecht. Een goede redactie had dit kunnen voorkomen. Lichtpuntje aan de horizon is, is dat dit boek niet de ultieme bron zal gaan worden.

In het Legermuseum te Delft zijn de voorbereidingen aan de gang om een goed onderbouwd werk te publiceren over het Nederlandse vooroorlogse uniform.Bovendien is op 25 september 2007 deel 3 van de trilogie "De Ransel op de Rug" van Martien Talens gepresenteerd onder de titel
"Van Grijsgroen naar Camouflage: de (gevechts)kleding van de Koninklijke Landmacht 1912-2000".
Verder wordt in het Legermuseum hard gewerkt aan een uitbreiding van de zeer informatieve website over de bewapening. Die aanvulling betreft de aan de wapens gerelateerde uitrusting.
En natuurlijk is onze website er ook altijd nog:
www.leger1939-1940.nl

Conclusie
De Joode geeft daadwerkelijk het overzicht van DE Nederlandse stalen helm in de periode 1916-1946, en zelfs nog meer dan dat. Farla komt inderdaad niet verder dan een beknopt overzicht dat bol staat van de fouten. De prijs-kwaliteit verhouding is bij het boek van De Joode heel gunstig en bij het boek van Farla zwaar negatief. Mochten jullie dus een expliciet advies willen hebben. Koop het boek van De Joode, maar loop met een boog om het boek van Farla.

Arjen Bosman


1939-1940 IN HET NIEUWS!